Voor verdachten onder de 18 jaar gelden andere regels dan voor meerderjarigen. Zo staat o.a. in de wet dat zaken tegen jeugdigen door de jeugdstrafkamer worden behandeld en in de regel achter gesloten deuren plaatsvinden. In het geval van een miderjarige verdachte moet de raad voor de kinderbescherming rapporteren aan de rechtbank en de ouders of voogd van de verdachte moeten een oproep krijgen om de zitting bij te wonen.
De rechtbank beslist of er in de rechtzaal camera's mogen staan of fotgrafen aanwezig mogen zijn. In de zaak tegen de moordenaar van Pim Fortuyn konden bijvoorbeeld journalisten in een ruimte in de rechtbank via schermen de zaak volgen. Bij rechtszaken waarbij een minderjarige terecht staat is de wetgever een stuk terughoudender en worden camera's in de regel niet toegestaan.
Twee weken na de behandeling voor de zaak zal de rechtbank het vonnis uitspreken. In het vonnis staat wat de rechtbank van de zaak vindt en of de rechtbank van mening is of de verdachte (on)schuldig is aan het terlaste gelegde. De rechter bepaalt of de verdachte straf verdient en wat die straf wordt. Wanneer de rechter niet overtuigd is dat de verdachte het ter laste gelegde heeft gedaan wordt de verdachte vrijgesproken.
Jeugdstrafrecht en volwassenenstrafrecht
Jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 15 jaar worden door de rechtbank bestraft volgens het Het jeugdstrafrecht. Bij het opleggen van een straf aan een 16 of 17 jarige verdachte van een misdrijf kan de rechtbank de afweging maken om een jongen of meisje volgens het jeugdstrafrecht of het volwassenstrafrecht een straf op te leggen.
Bij de beslissing om een jongere volgens het volwassenstrafrecht te berechten spelen een aantal factoren een rol. De jeugdkamer zal zich daarbij laten adviseren door deskundigen die onderzoek hebben gedaan naar de persoonlijkheid van de jeugdige, de advocaat van de verdachte en de aanklager. Vragen die beantwoord moeten worden zijn: Hoe kinderlijk of hoe volwassen is de verdachte?, Heeft de jeugdige een 'volwassen' beslissing genomen om bijvoorbeeld een ander om het leven te brengen of gaat het om een naieve kinderlijke ingeving.
De rechter moet in het vonnis zijn keuze voor het toepassen van jeugd- of volwassenrecht motiveren.
In het geval van een 17 jarige verdachte van bijvoorbeeld doodslag of moord heeft de rechter bij het opleggen van een straf verschillende mogelijkheden.
a. Als er volgens het volwassenrecht wordt gestraft.
De maximale straf voor moord is dan levenslang. Als de rechter doodslag bewezen acht, is de maximale straf voor meerderjarigen vijftien jaar.
b. Als er volgens het jeugdstrafrecht wordt gestraft.
De maximale straf die aan 16 en 17 jarigen volgens het jeugdstrafrecht kan worden opgelegd is 24 maanden jeugdgevangenis.
De maximale straf die aan 12 tot en met 15 jarigen opgelegd kan worden is 12 maanden.
Wanneer je slachtoffer wordt van een misdrijf, heeft dit vaak ingrijpende gevolgen. Zo kan het gebeuren dat je na dat je op straat in elkaar geslagen bent niet meer allen naar buiten durft. Ook kan het zijn dat je schade aan kleren en spullen hebt geleden.
Het is belangrijk dat de rechten van het slachtoffer zo goed mogelijk worden behartigd.
In Nederland zijn de rechten van het slachtoffer vastgelegd in de wet.
Recht op informatie
Omdat rechtspraak soms erg ingewilkkeld is, is het in het belang van het slachtoffer dat deze goed uitgelegd krijgt wat er gaat gebeuren nadat een verdachte is aangehouden.
Slachtofferbrief en spreekrecht
Het slachtoffer van een ernstig misdrijf kan in een zogenaamde slachtofferbrief duidelijk maken wat de gevolgen van het misdrijf voor hem zijn. Deze brief wordt door de officier van justitie tijdens de rechtzaak voorgelezen. In sommige gevallen heeft het slachotoffer ook spreekrecht. Hij kan dan zelf tijdens de zitting zijn ervaringen voor de rechtbank vertellen.
Schadevergoeding
Wanneer het slachtoffer door het misdrijf schade heeft geleden kan hij de officier van justitie vragen om dit tijdens de zitting naar voren te brengen. Het slachtoffer voegt zich dan in de strafzaak. De rechter kan in zijn uitspraak de verdachte veroordelen tot het betalen van de schade aan het slachtoffer.
Op iedere rechtbank is er een loket waar een slachtoffer zich kan laten informeren. Er bestaat ook een belangenvereniging voor slachtoffers www.slachtofferhulp.nl
Zaken tegen jongeren onder de achtien jaar worden meestal achter gesloten deuren behandeld. Een uitzondering wordt gemaakt wanneer de voorzitter van de jeugdstrafkamer vindt dat het belang van de openbaarheid zwaarder weegt dan het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte.
De rechtbank kan ook besluiten om alleen journalisten toe te laten die naar mening van de rechtbank zorgen voor een juiste berichtgeving. Het is namelijk belangrijk dat de belangen van de jeugdige verdachte niet meer dan strikt nodig worden geschaad.