Streetstories

Chemisch afval

Er komt een boot de Amsterdamse haven binnen met chemisch afval. Niemand wil de afvalstoffen hebben en het schip gaat de zee weer op. Uiteindelijk komt er afval op een vuilnisbelt in Afrika terecht. Tientallen mensen gaan dood, duizenden worden ziek. Gaat het hier om hetzelfde chemische afval?

Het is juli 2006. Het schip Probo Koala ligt met chemisch afval in de Amsterdamse haven. De afvalstoffen wordt uitgeladen om te worden verwerkt. Het stinkt verschrikkelijk en na onderzoek blijkt inderdaad dat het afval veel zwaarder vervuild is dan in de papieren staat. Daarop wordt het afval weer teruggepompt in de Probo Koala en het schip vertrekt uit Amsterdam. Ruim een maand later duikt de boot op in Afrika, in de haven van Abidjan, Ivoorkust. In de weken daarna overlijden 11 mensen in Abidjan, worden 23 mensen in het ziekenhuis opgenomen en hebben 26.000 mensen gebruik gemaakt van de tijdelijke gratis medische hulp.

foto: Abidjan Ivoorkust

Onduidelijk
Het is niet zeker of het chemische afval in de Ivoorkust hetzelfde is als de afvalstoffen in Amsterdam. Of er een verband bestaat tussen het afval en de zieke en overleden Afrikanen is onduidelijk. Hoeveel mensen er overleden zijn is onbekend. Sommige media houden het op drie doden, anderen op elf. Hoeveel personen in het ziekenhuis zijn beland is ook onduidelijk. De Ivoriaanse overheid maakte de gezondheidszorg tijdelijk gratis waardoor enorm veel mensen naar de ziekenhuizen zijn gegaan. Wel leidde de affaire tot de val van de Ivoriaanse regering.

Grote gevolgen
De Ivoriaanse rechtbank veroordeelt de eigenaar van het Ivoriaanse bedrijf die het afval dumpt tot 20 jaar celstraf. De eigenaar van het chemisch afval betaalt 152 miljoen euro aan de regering van de Ivoorkust. De eigenaar ontkent schuld en wijst elke aansprakelijkheid af. Door de stad Amsterdam is een onderzoek gestart naar de gang van zaken in de haven. Hoe kon goedgevonden worden dat het afval van de Probo Koala weer terug aan boord werd gebracht en weg kon varen? De Tweede Kamer besluit dat er een onderzoek naar de Probo Koala moet komen. En het OM start een strafzaak. Het OM vindt dat het afval in Amsterdam niet had mogen worden teruggepompt naar het schip, en dat het afval onschadelijk had moeten worden gemaakt in Nederland. Of in een ander land dat in een internationaal verdrag beloofd heeft dit soort afval netjes onschadelijk te maken.

Wat Martijn Nuijen van de Douane op Schiphol gisteren in beslag heeft genomen? Medicijnen uit Azië. Daar zijn vaak bedreigde planten en soms zelfs bedreigde dieren in verwerkt.

foto:vogels in een kratje

Levende dieren
Niet alleen producten, maar ook levende dieren worden op Schiphol aangetroffen. Laatst onderschepte de Douane nog twee tassen met meer dan honderd zangvogels. De tassen waren gevuld met wat kleding en daaronder waren vier transportkooitjes met de vogels verstopt. Van de 118 vogeltjes waren er al ruim dertig dood. ‘Het gaat vooral om smokkel van zangvogels en schildpadden. Die zijn klein en makkelijk weg te stoppen in bijvoorbeeld plastic flesjes of wc-rollen. Jaarlijks gaat het om 200 tot 500 dieren’, zegt Nuijen. De douaniers, regelmatig met speurhond, ontdekken smokkel vaak bij bagagecontroles. Nuijen herinnert zich een koffer met een dubbele bodem waarin een groot aantal kleine kaaimannen en leguanen zat.

Vakantie
Veel vakantiegangers weten niet dat er regels zijn voor die ene mooie schelp, die prachtig slangenleren laarzen of dat schattige schildpadje voor in het aquarium. Die komen voor een vervelende verrassingte staan op Schiphol.

Rainsticks
In Zuid-Amerika zijn rainsticks, staven die een regengeluid maken, erg populaire souvenirs. Deze regenstokken worden gemaakt van een beschermde cactussoort. In Peru, Chili en Bolivië worden ze het meest verkocht. Per persoon mag je drie stuks invoeren. Voor grotere aantallen heb je een vergunning nodig. Andere verboden souvenirs Koralen, ivoor, huiden en kledij van katachtigen, reptielenhuiden, juwelen en schilden van zeeschildpadden, traditionele Chinese medicijnen, bepaalde schelpen, kaviaar, wollen sjaals van de Tibetaanse antilope, etc. Een lijst van bedreigde dieren en planten vind je op

Pas op wat je koopt !! Soms gebeurt het dat er via Ebay of Marktplaats koraal, ivoor, doopvondschelpen of rainsticks te koop worden aangeboden. Maar pas op: als het om (delen van) beschermde planten en dieren gaat dan is het kopen daarvan verboden!

Gustaaf Biezeveld is officier van justitie, milieuexpert én hoogleraar. Hij wil met wetten de aarde redden. ‘We leven op te grote voet.’

Neem de visserij. De zeeën worden leeggevist, ondanks afspraken over hoeveel vis er gevangen mag worden. Sommige vissers varen gewoon naar andere zeeën om die leeg te vissen. Er zijn geen goede internationale afspraken, er zijn te weinig regels en er wordt te weinig gecontroleerd, vindt de expert.

Uit onderzoeken blijkt dat de aarde wordt opgebruikt: tropische regenwouden worden gekapt, beschermde dieren verhandeld,zeeën leeggevist, landbouwgrond schaarser, voedsel duurder en de afvalberg groter. Gustaaf Biezeveld: ‘Waarom spreken alle landen in de wereld geen milieuwetten met elkaar af? Over hoeveel vissen we met z’n allen uit de zee kunnen halen, zonder dat ze met uitsterven worden bedreigd, hoeveel hout er gekapt kan worden, zonder ontbossing, hoeveel uitstoot, zonder luchtverontreiniging. En als iemand die milieuwetten overtreedt moet er hard worden opgetreden.’ Biezeveld hoopt dat er gauw een begin wordt gemaakt met deze internationale wetgeving.